اخبار > نشست تخصصی «هنر ژاپن در سده‌های میانه: بررسی یک انقلاب زیبایی‌شناختی» برگزار شد


  چاپ        ارسال به دوست

نشست تخصصی «هنر ژاپن در سده‌های میانه: بررسی یک انقلاب زیبایی‌شناختی» برگزار شد

پژوهشکده هنر فرهنگستان هنر، نشست تخصصی «هنر ژاپن در سده‌های میانه: بررسی یک انقلاب زیبایی‌شناختی» را برگزارکرد.

به گزارش روابط‌ عمومی پژوهشکده هنر، نشست تخصصی «هنر ژاپن در سده‌های میانه: بررسی یک انقلاب زیبایی‌شناختی»روز دوشنبه 24 مهرماه 1402 در پژوهشکده هنر برگزار شد. در ابتدای این نشست، مجید پروانه‌پور، عضو هیئت علمی و مدیر گروه نظریه و نقد هنر پژوهشکده هنر، ضمن خوش‌آمد‌گویی به مهمانان، گفت: هدف از برگزاری چنین برنامه‌هایی این است که بتوانیم دوباره به دور از هرگونه کلیشه، توجه دقیق و تخصصی به جهان شرق، به‌عنوان یکی از قطب‌های گریزناپذیر جهان امروز داشته باشیم و میراثی را که به‌دست ما رسیده از حیث دستاوردهایی که برای ما دارند مورد بازنگری قرار دهیم. همواره شناخت «دیگری»، آیینه‌ای است برای شناخت «خود»، و توجه به هنر ژاپن و سایر فرهنگ‌ها به ما کمک می‌کند تا در مواجهه با سنت‌های خودمان، دقیق‌تر و درست‌تر و با نگاه بهتری عمل کنیم.

پروانه‌پور در ادامه افزود: توجه در اینجا بیش از هرچیز به زیبایی‌شناسی‌های بدیل معطوف است، یعنی نحوه دیگری از مواجهه با جهان که با سنت‌های غربی تفاوت‌هایی محسوس دارد. وقتی ما در مورد هنر ژاپن و به نحو تخصصی‌تر، زیبایی‌شناسی ژاپنی صحبت می‌کنیم با فهمی از جهان مواجه می‌شویم که احتمالاً برای ما فهمینامألوفاست. وقتی می‌گوییم زیبایی‌شناسی ژاپنی می‌تواند به ما کمک کند که فرهنگ خودمان را بهتر بشناسیم، می‌توانیم از خودمان به‌عنوان یک ایرانی بپرسیم در تاریخ فرهنگ ما، از باب مثال رباعی چه تأثیری در جهان‌بینی ما داشته است و ما چگونه به‌واسطه اینکه شعر کوتاهی به‌عنوان رباعی داریم جهان را به نحوی می‌بینیم که احتمالاً یک غربی به آن نحوه نمی‌تواند جهان را ببیند و درک کند.

وی اظهار داشت: تلاش ما برای اشاره به این است که در تاریخ چند هزار ساله ایرانی امکاناتی مفهومی و نظری به صورت بالقوه منتظرند تا پژوهشگرانی به سروقت آنها بروند و ببینند چگونه یک فرهنگ مشابه ما، که فرهنگ غربی هم نیست، توانسته از درون خویش چیزی به اسم زیبایی‌شناسی ژاپن را استخراج کند و این می‌تواند تلنگری باشد برای این پرسش که آیا امکان زیبایی‌شناسی ایرانی هم قابل طرح است یا نه؟

وی افزود: به همین منظور در سلسله نشست‌های جدیدی که در پژوهشکده هنر برگزار خواهیم کرد در نظر داریم از تمامی پژوهشگرانی که در حوزه زیبایی‌شناسی هندی، چینی، خاور دور، خاورمیانه و تمامی کشورهای همسایه ما پژوهش می‌کنند، دعوت به همکاری کنیم.

در ادامه این نشست، سید آیت حسینی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، در ابتدا به کلیت انقلاب زیبایی‌شناختی ژاپن و اینکه منظور از انقلاب زیبایی‌شناختی چیست و چه ارتباطی با مفاهیم «وابی و سابی» دارد، پرداخت و در خصوص ماهیت و خاستگاه این انقلاب و اینکه چرا این تحول اتفاق افتاده و چه تأثیری بر روی هنرهای مختلف ژاپنی مثل هنر سرامیک، معماری، موسیقی، گل‌آرایی و سایر هنرهای ژاپن داشته است، سخنرانی کرد.

این سخنران، در ادامه، اشاره‌ای کوتاه به تاریخ تمدن و فرهنگ ژاپن داشت و آن را تحت تأثیر فرهنگ و تمدن چین دانست و نگاه ژاپنی‌ها به زیبایی را در ابتدا نگاهی برگرفته از چین برشمرد و اظهار داشت که هنرمندان ژاپنی تا قبل از سده‌های میانی سعی می‌کردند از چینی‌ها تقلید کنند. به همین دلیل غالباً تقارن، تنوع رنگ، شکوه و جلال و حتی اندازه بسیار بزرگ آثار هنری چینی را در آثار هنری ژاپنی این دوران باز می‌یابیم. اما از قرن چهاردهم این نگاه به‌تدریج  دچار تغییر می‌شود و زمانی که به پایان این سده‌های میانی می‌رسیم، این نگاه کاملاً تغییر کرده و آثار و ظروف فاخر و پر زرق و برق جای خودشان را به آثار و ظروف ساده می‌دهند. در این ایام هنرمندان ژاپنی زیبایی را در چیز دیگری جستجو می‌کنند. از این انقلابی که اتفاق می‌افتد و نگاه جدیدی که به‌وجود می‌آید با عنوان «وابی و سابی» یاد می‌شود. هنرمند این دوران نوین، علاوه بر اینکه سادگی را فضیلت اخلاقی می‌داند در عین حال آن را زیبا نیز می‌شمارد و در خلق آثار هنری به دنبال دستیابی به چنین فضیلتی است.  

این پژوهشگر در ادامه گفت:‌ ژاپنی‌ها برای توصیف انواع مختلف زیبایی‌ها، اصطلاحات مختلفی را به کار می‌برند که «وابی و سابی» از جمله مهم‌ترین آنها هستند. «وابی» در لغت به معنای ستایش و زیبا دیدن سادگی، فقر و اندوه و «سابی» نیز به معنای ستایش و زیبا دیدن پیری،کهنگی و دلتنگی است. اصطلاح «وابی و سابی» به معنی حس کردن ژرفا و غنا در چیزهای ساده و لذت بردن از زندگی در انزوا و سکوت و علاقه به چیزهای قدیمی و فرسوده و چیزهای کوچک و ساده و گذرا  و حتی ناکامل و کمال نیافته و ستایش زیبایی در این چیزهاست.

حسینی معتقد است: این انقلاب که در ادبیات و اشعار ژاپنی هم تأثیر گذاشته است با تاریخ و فرهنگ ژاپن و حتی با اقلیم ژاپن هم خیلی ارتباط دارد و همین‌طور با ادیانی که از قاره آسیا به ژاپن رسیدند، به‌خصوص با بودیسم و آیین ذن و طرز خاصی که در این نگاه به زیبایی است و در خیلی جاها دقیقاً در نقطه مقابل نگاه غربی‌ها به زیبایی که خیلی مصرف‌گرا و مادی‌گراست، قرار دارد و این همان زیبایی‌شناسی بدیل است که می‌تواند دریچه جدیدی را برای هنرمندان کشورهای دیگر باز کند.

حسینی در پایان به بررسی و مقایسه برخی آثار معماری و باغ آرایی، نقاشی و موسیقی، ظروف و اشیاء زینتی، مراسم و مکاتب مختلف ژاپنی پرداخت.

این نشست با پرسش و پاسخ حاضران پایان یافت.

فایل‌ صوتی این نشست در اینجا قابل دسترس است.

 


٠٩:٣٤ - چهارشنبه ٢٦ مهر ١٤٠٢    /    شماره : ١٠٣٧٣    /    تعداد نمایش : ٥٦٢



خروج




اخبار