«هنر به‌منزلۀ پرفورمنس» یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین آثار در حوزۀ فلسفۀ تحلیلی هنر در دهه‌های اخیر است که با اتکا به سنت فلسفۀ تحلیلی و با بهره‌گیری از استدلالی انباشتی و نظام‌مند، کوشیده است به یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های فلسفۀ هنر، یعنی «چیستی اثر هنری» پاسخی نوین دهد.

به گزارش روابط‌عمومی پژوهشکدۀ هنرِ فرهنگستان هنر، انتشارات این پژوهشکده، کتاب «هنر به‌منزلۀ پرفورمنس» نوشتۀ دیوید دیویس، از چهره‌های برجستۀ فلسفۀ تحلیلی هنر، را با ترجمۀ شهاب پازوکی، عضو هیئت علمی پژوهشکدۀ هنر، منتشر کرد.

دیوید دیویس، استاد فلسفه دانشگاه مک‌گیل و از چهره‌های برجستۀ فلسفۀ تحلیلی هنر در دوره معاصر، در آثار شاخص خود همچون Art as Performance و Philosophy of the Performing Arts، رویکردی بنیادین در هستی‌شناسی هنر ترسیم کرده است. دیویس با گذار از رویکرد «محصول‌محور»، بر «فرایندِ خلق» به عنوان جوهره اثر هنری تأکید می‌ورزد. او با نقد جریان‌های غالبِ تجربه‌گرا، ساختارگرا و زمینه‌گرا، نظریه‌ای بدیل ارائه می‌دهد که در آن، «پرفورمنس» (اجرا) به مثابه‌ رکن اصلی در تکوین و ارزیابی اثر هنری جای می‌گیرد. از دیدگاه او، اثر هنری نه یک شیء فیزیکی، نه یک ساختار انتزاعی و نه محصولی پیش‌ساخته، بلکه خودِ «فرایند تحققِ خلاقانه» است که هویت و ارزش هنری را تعین می‌بخشد.

 دیوید دیویس در این اثر که در زمره برجسته‌ترین دستاوردهای فلسفۀ تحلیلی هنر در دو دهۀ اخیر محسوب می‌شود، با استدلالی نظام‌مند و انباشتی به نقد جریان‌های غالب، به‌ویژه تجربه‌گرایی و زمینه‌گرایی، می‌پردازد. محور اصلی این نقد، «قید عمل‌گرایانه» است؛ اصلی که بر اساس آن، یک هستی‌شناسیِ کارآمد در فلسفۀ هنر باید در برابرِ شیوه‌های ارزیابی و نقادیِ ما پاسخ‌گو باشد. دیویس با اتکا به این قید، گام‌به‌گام نظریات رقیب را به چالش می‌کشد تا نظریۀ «پرفورمنس» (اجرا) را جایگزینِ مفهومِ سنتیِ «شیء» کند.

از نظر دیویس، اثر هنری یک موجودیتِ ایستا نیست، بلکه پرفورمنسی است که «کانون ارزشیابی» را برای مخاطب ترسیم می‌کند؛ کانونی که برآیندِ تعاملِ میانِ محتوای بیان‌شده، رسانۀ هنری و رسانۀ محملی است. نوآوریِ کلیدی او در این میان، تفکیکِ دقیقِ «رسانۀ هنری» (مجموعه‌ای از توافقات و قراردادهای فرهنگی) از «رسانۀ محملی» (جنبۀ مادی و فیزیکیِ اثر) است. دیویس با الهام از آرای فیلسوفانی چون تیموتی بینکلی و جوزف مارگولیس، تبیین می‌کند که گسستِ ظاهریِ هنرِ معاصر از سنت گذشته، نه ریشه در تغییرِ «نوعِ» اثر، بلکه برآمده از تغییر در ماهیتِ «رسانۀ محملی» است. این چارچوبِ نظری نه تنها انسجامِ درونی دارد، بلکه راهکارهای کارآمدی برای حلِ چالش‌های کلاسیکِ فلسفۀ هنر، نظیر مسئلۀ جعل، زوال فیزیکی آثار و ماهیت هنر مفهومی ارائه می‌دهد.

این اثر برای دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های فلسفۀ هنر، زیبایی‌شناسی، هنرهای تجسمی و اجرایی، سینما و مطالعات فرهنگی، همچنین منتقدان و نظریه‌پردازان هنر، مرجعی حایز اهمیت به شمار می‌رود.

شهاب پازوکی، عضو هیئت علمی پژوهشکدۀ هنر، در ترجمۀ این اثر، با افزودن توضیحات دقیق و راهگشا در پانوشت صفحات کتاب، مسیر را برای درک استدلال‌های دشوار فلسفۀ تحلیلی برای خوانندۀ فارسی‌زبان هموار، و منبعی کاربردی و منسجم برای بازخوانی مفاهیم هنر، برای علاقه‌مندان و پژوهشگران، فراهم کرده است.

علاقه‌مندان می‌توانند برای تهیه کتاب به پژوهشکده هنر به نشانی خیابان ولی‌عصر، بالاتر از خیابان امام خمینی، نبش کوچه شهید حسن سخنور، پلاک ۲۹ مراجعه کنند یا با شماره 92-۶۶۹۵۶۱۹۰ (داخلی ۱۲۲) تماس بگیرند.